Саха Комсомолун 100 сылыгар анаан...

(Народнай суруйааччы Е.Неймохов аатынан литератураны уонна кыраайы үɵрэтэр түмэл фондатыттан)

Мэңэ Алдан нэhилиэгин комсомольскай тэрилтэтин араас кэмнэргэ салайбыт сэкэрэтээрдэр ахтыылара.

Афанасьева К.Н.jpg

Афанасьева (Ефимова) Клавдия Николаевна,ССРС доруобуйатын харыстабылын туйгуна

     Мин 1955 сыллаахха Мэңэ Алдаңңа икки куойкалаах медпункт аhан үлэлэтэр сорудахтаах ананан кэлбитим.Оччолорго нэhилиэк үрдүнэн 6 комсомол чилиэнэ баара.Кулууп, почта диэн суоҕа. Саңа кулууп дьиэтин 1956 сыллаахха  үлэҕэ киллэрбиттэрэ.Тутуутугар комсомолецтар сүрдээҕин кɵмɵлɵспүттэрэ.Онон кылгас кэмңэ кулууп тутуллан бүппүтэ.Художественнай самодеятельность ыччаттар күүстэринэн тэриллэн, сайдан барбыта.Киэhэ аайы ыччаттар  саңа кулуупка мунньустан маассабай оонньуулары оонньуурбут,ыллыырбыт- туойарбыт, киинэ кɵрɵрбүт.1957 сыллаахха Москваҕа Аан дойду ыччатын фестиваля буолбута.Биhиги оройуоммутугар эмиэ ыччат фестиваля буолбута.Онно “Правда” холкуос самодеятельноhын коллектива бастаабыта уонна куоракка республика ыччатын фестивалыгар киирэр чиэскэ киирбитэ.Онно мин Николай Комиссаров  суруйбут”Алдан эбэм”диэн ырыатын республика радиотыгар ыллаабытым.Уhулуччу актыыбынай комсомолецтар нэhилиэк сүрүн күүстэрэ этилэр.Бары тэрээhиннэри , концертка кэтэр кɵстүүмнэрбитин бэйэбит баҕа санаабытынан оңосторбут.Оччотооҕуга үп-харчы да мɵлтɵх этэ.Үрүң Уолан кɵстүүмүн  бары кɵмɵлɵɵбүппүт , кэнсиэрбэ бааңкатын быhан куйах оңорбуппут.Мин платьям куобах тириитэ киэргэллээх этэ, суhуоҕум сылгы кутуруга этэ.Мин Мэңэ Алдаңңа 1959 сыл балаҕан ыйыгар диэри үлэлээбитим.Ол устатыгар комсомольскай тэрилтэ секрктарынан үлэлээбитим.Тэрилтэбит 40 чилиэңңэ тиийэ үүммүтэ.Бары олус актыыбынай этилэр. Сайын отчуттарга боевой листок, санитарнай листок, хаhыаттары таhаарар этибит. Звеноларынан куоталаhыннарарбыт.Элбэхтик субботниктары тэрийэрбит.1957 сыл сайыныгар  ыччаттар күүстэринэн  50 миэстэлээх  пионер лааҕыра тэрийбиппит. Онно холкуостаахтар оҕолоро сынньаммыттара. Лааҕыр биэрэк үрдүгэр баар этэ.Биир сайын партия кырыс сири туhаҕа таhаарар политикатын ɵйɵɵн, холкуос сүɵhүтүн кукурузанан аhатар сыалтан “Эрбэhин” сонуогар  2 га сиргэ кукуруза ыспыппыт.Күhүн хаhыңңа былдьатымаары, комсомолецтар түптэлээн, сонуокка хонорбут.Кукуразабыт миэтирэ усталаах, аҕыйах сэбирдэх туомнаах, 3 устуука 200 грамм ыйааhыннаах буола үүммүтэ.Ону биhиги , комсомолецтар улахан кыайыы курдук сыаналаабыппыт. Соҕуруу дойду үүнээйитин үүннэрэн оройуоңңа аатырбыппыт.Бу кэмңэ Дабаччымаҕа  кыракый кулууп тутуллубута. Онно ыччаттарга анаан биэчэр тэрийэр этибит.  Маны үчүгэйдик билэр Дарбасов Гаврил оҕонньор.Массыына диэн суоҕа. Мин атынан, эбэтэр велосипедынан сылдьан вызовтары, общественнай үлэлэри толорорум.Биир түбэлтэ. Кыhын Сырдаабыттан вызовтан тɵннɵн иhэн, Рыбзаводу ааhан баран, сыарҕам икки олгуобуйата  быстан, сыарҕам суолга хаалбыта.Дулҕалары сиделка үрдүгэр айаннаан туораан кэлбитим. Ол курдук күлүүгэ баран турабын.Эмчит үлэтэ олус уустук этэ. Араас ыарыы олус элбэҕэ.Харчы мэлдьи тиийбэт буолан, медпункт ремонун бэйэм оңорорум. Сылга 20-30 дьахтар тɵрүүрэ. 1955-1959 сыллаах тɵрүɵхтэр барыта мин тɵрɵппүт оҕолорум.Элбэх сырам ыараханнык оҕолоннохторуна барара.Аммосова Клавдия Васильевна мин ааппын илдьэ сылдьар тɵрɵппүт кыыhым буолар.Уопсайынан Мэңэ Алдан олохтоохторо олус актыыбынай, ыччат баҕатын ɵйүүр үтүɵ дьон этилэр.Мэңэ Алдаңңа эдэр сааhым ааспыт,нэhилиэк иннигэр үгүс сырам барбыт сирэ. Олус кэрэтик саныыбын мин Мэңэни.Маннык кадр баар этэ диэн ахтыбыккытыгар барҕа махтал!

                  Афанасьева Клавдия Николаевна

Алтынньы 27 күнэ 1998 сыл, Хандыга бɵhүɵлэгэ

Маркова Т.И.jpg

Маркова Татьяна Ивановна, ССРС доруобуйатын харыстабылын туйгуна

       Мин 1931 сыллаахха Чурапчы оройуонугар  тɵрɵɵбүтүм.1959 сыллаахха Дьокуускайдааҕы фельдшерско- акушерскай оскуоланы бүтэрэн, Томпо оройуонугар анаммытым. Фельдшеринэн Томпоҕо, Саhылга уонна Мэңэ Алдаңңа үлэлээбитим.4 тɵгүл  нэhилиэк Сэбиэтин депутатынан талылла сылдьыбытым. 1972 сыллаахха “ССРС доруобуйатын  харыстабылын туйгуна “ туйгуна ааты иңэрбиттэрэ.

     Мин 1961-1962 сыллардаахха Мэңэ Алдан нэhилиэгин комсомольскай тэрилтэтин секретарынан талыллан үлэлээбитим.Комитеппытыгар сэттэ буолан үлэлээбиппит. Оччолорго комсомолецтар үгүстүк фермаларга кɵмɵлɵhɵр этибит.Сүɵhү   эбии аhылыгын бэлэмнээhиңңэ субботниктары тэрийэрбит. Үүт астыыр дьиэлэри ремоннуурбут. Дабаччымаҕа Лыглаева Д.Г. үлэлиир үүт астыыр дьиэтин  штукатуркалаабыппыт.Ѳссɵ Сырдаабыкка үүт астыыр дьиэни ремоннаппыттара.  Агитбригада тэринэн дояркаларга,отчуттарга концерт кɵрдɵрɵр , беседа оңорор этибит.Боевой листоктары таhаарар этибит. Социалистическай куоталаhыыны биhиги комсомолецтар кɵҕүлүүр этибит.  Грузовой массыынанан Кириэс Халдьаайыга концерт кɵрдɵрбүппүтүн ɵйдүүбүн.Комсомольскай комитет мунньахтара бэрт тэрээhиннээхтик бараллара.Былааммытын сүбэлэhэн оңорорбут. Уопсай комсомольскай мунньахтар олус интэриэhинэйдик ыытыллаллара. Оччолорго бастың комсомолецтарынан буолаллара  Кривошапкин Ким Герасимович, Моякунова Акулина Харлампьевна, Дарбасов Сергей Сергеевич. Мин санаабар билигин ыччат тэрилтэтэ суоҕа хайа баҕарар ɵттүнэн ыhыллыыга тириэрдэр. Оччолорго ыччат союhа эдэр дьоңңо ыйар сулус курдук суолталааҕа.Мин 1962 сыллаахха Томпоҕо үлэлии барарбынан  комсомольскай тэрилтэ секретарынан Моякунова А.Х талыллыбыта.

         Маркова Татьяна Ивановна, Мэңэ Алдан, 29.10. 1998 сыл

Тарабукина М.В.jpg

   Тарабукина (Аммосова) Марфа Васильевна

Мин 1963-1966 сыллардаахха Мэңэ Алдан нэhилиэгин  комсомольскай тэрилтэтигэр секретардаабытым.Бэйэм ɵйдүүрбүнэн түɵрт сыл курдук үлэлээбитим.Ол саҕана  ыччат наhаа активнай этэ.Үчүгэйгэ, сырдыкка тардыhыыта олус күүстээх этэ.Нэhилиэккэ ыччат элбэх этэ. Оскуоланы бүтэрбиттэр комсомол путевкатынан фермаҕа үлэлии тахсаллара.Үɵрэххэ киирбэтэх ыччаттар тɵрɵɵбүт нэhилиэктэригэр үлэлии хаалаллара.Элбэх ыччат холкуоска, сопхуоска үлэлээн баран орто , үрдүк үɵрэхтэргэ кииртэлээбиттэрэ.Ол курдук Сыромятникова Анна Семеновна быраас үɵрэҕэр, Неймохова Анастасия Петровна советскай партийнай оскуолаҕа киирбиттэрэ.Ыччат сүрүннээн сүɵhү иитиитигэр, от үлэтигэр, оҕуруокка, нэhилиэк иhинээҕи тэрилтэлэргэ үтүɵ суобастаахтык үлэлиирэ.Ордк чорботон Винокуров Ким Афанасьевиhы, Неймохова Анастасия Петровнаны,Винокурова Евдокия Афанасьевнаны, Колодезникова Акулина Харлампьевнаны, онтон да атыттары ааттыахха сɵп. Нэhилиэккэ уус-уран самодеятельность күүскэ сайдыбыта.Ыччаттар, ордук комсомолецтар  саамай активнай кыттыыны ылаллара.Үчүгэй ырыаhыттар Колодезникова Акулина Николаевна, Акулина Харлампьевна, Ефимова Люция Алексеевна, Чекурова Анна Михайловна дьоңңо биhирэтэллэрэ.Самодеятельноhы культура биллэр үлэhитэ Колодезников Николай Иванович уонна Мэңэ Алдан оскуолатыгар уhуннук үлэлээбит Мякишева Варвара Федотовна салайаллара. Агитбригада тэрийэн нэhилиэктэринэн уонна атын оройуоннарынан концерт кɵрдɵрɵ чаастатык  сылдьарбыт. Оччолорго сылаас массыына, автобус диэн хантан кэлиэй! Аhаҕас массыына кузовыгар от тэлгэтэн, бириhиэнинэн бүрүйэн баран кыhыңңы улахан тымныылартан  чаҕыйбакка айанныырбыт.Оройуон  фестивалыгар  элбэхтик кыттыбыппыт, бириистээх миэстэлэргэ тиксэр этибит.Комсомол сүрүн соругунан тыа сиригэр тыа хаhаайыстыбатын ɵрɵ кɵтɵҕүү этэ.Холкуостар бɵдɵңсүйэн, сопхуостар тэриллибиттэрэ.Үлэ-хамнас күүскэ барар этэ.Мэңэ Алдаңңа сири оңоруу күүскэ ыытыллыбыта.Саңа икки этээстээх дьиэлэр тутуулара саҕаламмыта.Сүɵhү ахсаана элбээн, улахан хотоннор наада буолбуттара.Ол саҕана ыччаттар уонна комсомолецтар кɵмɵлɵрүнэн “Сайылык” диэн саңа ферма тутуллубута. Элбэх субболтниктар ыытыллаллара: саах таhыыта, былах быhыыта,от үлэтэ, дояркалары солбуйуу...Биир тɵлɵбүрэ суох, биhиги күүспүтүнэн ыытыллара.Бу мероприятиелары комсомольскай комитете нэhилиэк салалтатын, олохтоох партийнай тэрилтэни, сопхуос салалтатын кытта бииргэ сүбэлэhэн ыыталлара.

       Комсомолга сылдьыбыт сылларбын олус үчүгэйдик саныыбын.Эдэр, кыаллар эрдэххэ общественнай олоххо кыттар наадалаах дьыала.Билиңңи ыччат олоххо активнай позициялаах буолара наада. Оннук ыччат олох суолун таба тутуhан, кɵнɵ суолунан барар.

               Тарабукина ( Аммосова) Марфа Васильевна, алтынньы 26 күнэ 1998 с, Хандыга б.

 Мэҥэ Алданнааҕы совхоз отделениятын хаартысканан хрониката

   Биллэрин курдук, Мэҥэ Алдан нэһилиэгэ Герой Ф.М Охлопков аатынан сопхуос производствоҕа салаатын быһыытынан 1968 сылтан 1986 сылга диэри үлэлээбитэ. 18сыл устата Мэҥэ Алдан нэһилиэгэ Герой Охлопков аатынан сопхуос үтүө аатын, суон сураҕын үлэҕэ үрдүк ситиһиилэринэн чиэстээхтик киэргэппитэ.Бу кэмнэргэ нэһилиэккэ производство бары салаалара муҥутуурдук сайдыбыттара уонна үрдүк ситиһиилэр көрдөрүллүбүттэрэ. Нэһилиэк үгүс ыанньыксыттара, ыччат сүөһүнү иитээччилэрэ, сылгыһыттара Герой Ф.М Охлопков аатынан сопхуос  чемпионун үрдүк аатын сүкпүттэрэ.

Дарбасов И.Г.jpg
Борисов А.А.jpg
Егоров Т.П.jpg
Захаров А.Д.jpg
Захаров А.К.jpg
Захаров И.М.jpg
Колодезников А.А.jpg
Колодезников В.В..jpg
Колодезников В.Е.jpg
Комиссаров Ю.Н.jpg
Попова А.Д.jpg
Степанов Н.М.jpg
Трофимова А.А.jpg
Тырахинова А.Е.jpg
Чириков В.И.jpg
Аммосов И.jpg
Егорова Е.А.jpg
Илларионов П.Н.jpg
Кириллин И.В.jpg
Колодезников В.Д.jpg
Ковлеков В.М. 1988 год.jpg
Колодезников А.В.jpg
Ковлекова М.Р.jpg
Колодезников Д.В.jpg
Колодезников Д.И.jpg
Гоголев Г.В.jpg
Винокуров Т.А.jpg
Колодезников И.С. табунщик 30 лет.jpg
Колодезникова А.В.jpg
Колодезникова К.И.jpg
Колодезников Н.Д табунщик 30 лет.jpg
Кривошапкин Д.Д.jpg
Колодезников Н.Т.jpg
Кривошапкина Р.К.jpg
Моякунова М.Н.jpg
Неймохова А.Д.jpg
Протопопова М.Г.jpg
Тарасов В.А.jpg
Неймохов А.И.jpg
Протопопов Е.В.jpg
Прохорова Е.И.jpg
Тарасова Е.Р.jpg
Неймохов И.П.jpg
Протопопова Д.И.jpg
Сыромятников В.jpg
Тегюрюкова А.Д.jpg
Туласынов Р.Н.табунщик 44 лет.jpg
Хоноехов У.У.jpg
Чириков И.Е.jpg
Чириков И.И.jpg
37 001 — копия.jpg
36 001 — копия (2).jpg
36 001.jpg
36 001 — копия (3).jpg
42 001 — копия.jpg